🩺TĂNG HUYẾT ÁP🩺

Tăng huyết áp là gì ?

Gọi là tăng huyết áp (THA) khi huyết áp tâm thu ≥ 140 và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg

Năm 2007, Hội Tim mạch Việt Nam đã công bố cách phân loại Tăng huyết áp, dựa trên phân loại của WHO/ISH năm 2005, JNC VI năm 1997 và ESC/ESH 2003.

Các yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch ở bệnh nhân tăng huyết áp

Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được:

Tuổi: nam giới ≥ 55, nữ giới ≥ 65.

Giới tính (nam hoặc nữ đã mãn kinh).

Tiền sử gia đình có người cùng huyết thống bị tăng huyết áp.

Chủng tộc.

Yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được bao gồm:

Chế độ ăn nhiều muối

Hút thuốc lá

Rối loạn mỡ máu

Đái tháo đường

Béo phì

Ít vận động thể chất

Phân loại – Nguyên nhân

1/ Tăng huyết áp nguyên phát: chiếm đại đa số tăng huyết áp ở người lớn (tới > 95%)

Còn gọi là tăng huyết áp vô căn tức là không có nguyên nhân.

2/ Tăng huyết áp thứ phát gặp trong các trường hợp sau:

THA ở người trẻ < 30t

THA rất khó khống chế bằng thuốc

THA tiến triển nhanh hoặc THA ác tính

THA đi kèm với các biểu hiện bệnh lý ở cơ quan khác

Tăng huyết áp thứ phát tuy chỉ chiếm số nhỏ còn lại (< 5%) nhưng lại là tăng huyết áp có nguyên nhân cần tìm để điều trị.

Các nguyên nhân gây tăng huyết áp thứ phát thường gặp là:

Các bệnh về thận: Viêm cầu thận, Hẹp động mạch thận, Suy thận mạn…

Các bệnh nội tiết: U tủy thượng thận, Cushing, Cường giáp, Cường aldosteron tiên phát…

Các bệnh hệ tim mạch: Bệnh Takayasu, Hở van động mạch chủ, Hẹp động mạch chủ bụng…

Do thuốc: Cam thảo, Thuốc tránh thai, Thuốc nhỏ mũi…

Một số nguyên nhân khác: Nghiện rượu, Có thai, Hội chứng ngưng thở khi ngủ…

Hậu quả của tăng huyết áp

Tăng huyết áp nếu không được điều trị sớm mà để kéo dài sẽ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm do tổn thương cơ quan đích:

Ở não: Đột quỵ, thiếu máu não thoáng qua, sa sút trí tuệ, hẹp động mạch cảnh…

Ở tim: Phì đại thất trái (thể hiện trên điện tâm đồ hoặc siêu âm tim), suy tim, nhồi máu cơ tim, cơn đau thắt ngực…

Ở mạch máu: Phình bóc tách động mạch chủ, Bệnh mạch máu ngoại vi…

Ở mắt: Xuất huyết võng mạc, xuất tiết và phù gai thị…

Ở thận: Suy thận (tiểu đạm, tăng creatinin huyết thanh), hẹp động mạch thận…

Điều trị tăng huyết áp

Tăng huyết áp là bệnh mạn tính nên cần điều trị lâu dài, phối hợp giữa thay đổi lối sống và điều trị thuốc. Mục tiêu điều trị là đạt huyết áp <140/90 mmHg và càng gần huyết áp tối ưu càng tốt, nếu có bệnh phối hợp như đái tháo đường, bệnh thận mạn… (hoặc đã có tổn thương cơ quan đích) thì phải <130/80mmHg

Thay đổi lối sống giúp tăng hiệu quả của thuốc hạ áp và hạn chế đáng kể các nguy cơ tim mạch:

Bỏ thuốc lá, thuốc lào: cần cương quyết trong mọi trường hợp. Kể cả các dạng khác như hút thuốc lá điện tử, nhai, ăn… cũng như tránh xa môi trường có khói thuốc

Giảm uống rượu bia: chỉ cho phép < 660ml bia, 240ml rượu vang hoặc 60ml rượu mạnh đối với nam, phụ nữ thì giảm ½. Không uống rượu bia nhiều cùng một lúc

Chế độ ăn giảm muối (< 6g muối/ngày): nếu không tính chính xác được thì nên giản ½ lượng muối thường dùng khi nấu và không chấm thêm mắm muối khi ăn. Tránh ăn các thực phẩm chứa nhiều muối như các loại khô, các loại mắm, dưa muối, cà muối…

Tăng cường rau xanh, quả tươi, đảm bảo đủ kali và các yếu tố vi lượng, ưu tiên các loại hạt thô và dầu thực vật. Hạn chế ăn mỡ động vật và các thức ăn chứa nhiều cholesterol

Giảm cân nặng nếu thừa cân: chế độ ăn đặc biệt, ăn uống vừa phải, không ăn mỡ béo, không uống nước ngọt, tránh đồ ăn nhanh…

Tăng vận động thể lực: với những môn thể dục thể thao phù hợp như đi bộ, đạp xe, chạy, bơi, cầu lông, bóng bàn… (không thi đấu). Cần tập đều đặn ít nhất 30-45 phút mỗi ngày

Tránh lo âu, căng thẳng, cần có thời gian thư giãn, nghỉ ngơi hợp lý

Việc điều trị thuốc cần tuân thủ theo chỉ định của thầy thuốc, điều trị đúng và đủ hàng ngày, theo dõi sát, tái khám đúng hẹn. Các bác sĩ sẽ cân nhắc từng bệnh nhân với các bệnh kèm theo, các yếu tố nguy cơ, các tác dụng phụ …để có chế độ dùng thuốc phù hợp. Khi đã đạt huyết áp mục tiêu, cần tiếp tục duy trì lâu dài cùng với việc theo dõi định kỳ để điều chỉnh kịp thời các bất thường nếu có.

Xem thêm: