🩻VAI TRÒ CỦA X-QUANG TRONG CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH LÝ CƠ XƯƠNG KHỚP

CHỤP X-QUANG LÀ GÌ?

Chụp X-quang là phương pháp chẩn đoán hình ảnh phổ biến trong y học. Việc sử dụng bức xạ tia X giúp tạo ra hình ảnh về bộ phận cần chụp, giúp các bác sĩ có thêm dữ liệu để chẩn đoán, phát hiện, phân giai đoạn điều trị bệnh và quản lý tình hình của bệnh nhân. Đây cũng là kỹ thuật đầu tiên trên thế giới không cần đến dao kéo mà các bác sĩ vẫn có thể quan sát được bên trong cơ thể bệnh nhân.

NGUYÊN LÝ CHỤP X-QUANG KỸ THUẬT SỐ

Nguyên tắc cơ bản của chụp X quang là cho một chùm tia X chiếu xuyên qua cơ thể, một phần tia X bị hấp thụ tùy thuộc vào bản chất của mô cơ thể và phần tia X còn lại được truyền tới phim kích sáng các muối kim loại tạo nên hình chiếu.

Các cấu trúc đặc chặn hầu hết các tia X như xương và kim loại hiển thị dưới dạng màu trắng trên phim, không khí trong phổi có màu đen, cơ bắp và mỡ xuất hiện dưới dạng màu xám, còn khối u thường dày đặc hơn các mô xung quanh.

Chụp X-quang kỹ thuật số có ưu điểm là thời gian chụp ngắn, cho kết quả nhanh, phát hiện được nhiều bệnh lý. Máy X-quang sử dụng loại bức xạ ánh sáng hoặc sóng vô tuyến.

Một ống đặc biệt bên trong máy sẽ phát ra các chùm tia X có bức xạ cao xuyên qua cơ thể. Sau khi đi qua cơ thể, chùm tia X chiếu vào một tấm phim hoặc máy dò đặc biệt để ghi lại hình ảnh.

Đối với nhiều bệnh, đặc biệt các bệnh liên quan đến xương khớp, các bác sĩ cần chỉ định chụp X-quang. Hình ảnh X-quang giúp cung cấp thông tin chi tiết về những thay đổi liên quan đến cấu trúc hoặc tổn thương xương khớp của bệnh nhân, giúp các bác sĩ chẩn đoán nhanh chóng, chính xác và kịp thời đưa ra phác đồ điều trị. Không có chẩn đoán không thể đưa ra phương pháp điều trị thích hợp và khoa học, không thể chữa khỏi bệnh.

HÌNH ẢNH X-QUANG CỦA BỆNH LÝ CƠ XƯƠNG KHỚP

Các loại bệnh cơ xương khớp khác nhau gây ra những thay đổi liên quan đến cấu trúc hoặc hình dạng của xương khớp khác nhau. Vì vậy, tùy vào từng loại bệnh mà hình ảnh X-quang sẽ có các đặc trưng khác nhau.

Những thay đổi liên quan đến cấu trúc thể hiện ở sự tăng hoặc giảm đậm độ xương gồm:

– Tăng đậm độ xương: Di căn xương, đảo xương, u xương,…

– Giảm đậm độ xương: Loãng xương, hủy xương, viêm xương,…

Những thay đổi liên quan đến hình dạng xương khớp gồm:

– Vẹo cột sống

– Gù cột sống

– Phì đại thân xương

– Thoái hóa cột sống

– Thoái hóa khớp

– Thoát vị đĩa đệm

– Viêm khớp

– Ung thư xương

– Các tổn thương gãy xương do chấn thương,…

NGƯỜI BỆNH CẦN LƯU Ý GÌ KHI CHỤP X-QUANG?

Chụp X-quang được thực hiện rất nhanh và đơn giản. Người bệnh cần mặc áo rộng, loại bỏ đồ trang sức hoặc vật dụng bằng kim loại hoặc có chi tiết bằng kim loại khỏi cơ thể (ví dụ áo quần có móc cài bằng kim loại).

Nếu trong cơ thể người bệnh có mang thiết bị y tế bằng kim loại như ốc tai điện tử, van tim nhân tạo, khớp nhân tạo, máy tạo nhịp tim,… hãy nói với bác sĩ để tìm hướng xử lý vì những thiết bị bằng kim loại có thể chặn tia X đi qua cơ thể và tạo ra hình ảnh trên phim X-quang không chính xác.

Trong quá trình chụp X-quang, kỹ thuật viên sẽ hướng dẫn người bệnh tư thế thích hợp. Người bệnh cần chú ý thực hiện đúng tư thế và giữ cơ thể bất động trong lúc chụp để phim chụp X-quang có hình ảnh rõ ràng nhất.

KHI NÀO CẦN CHỈ ĐỊNH CHỤP X-QUANG

– Kiểm tra khu vực bị đau hoặc khó chịu

– Theo dõi sự tiến triển của bệnh sau một thời gian điều trị

– Theo dõi kết quả của phương pháp điều trị

– Khi người bệnh đang hoặc có thể mắc một số bệnh lý như: viêm khớp, xương gãy, loãng xương, ung thư xương, khối u ở vú, bệnh phổi, tắc mạch, các vấn đề liên quan đến tim mạch, vấn đề về tiêu hóa, nhiễm trùng, các vấn đề liên quan đến răng miệng, nuốt/ hóc dị vật,…

CHỐNG CHỈ ĐỊNH CHỤP X-QUANG

Phương pháp chụp X quang không chỉ định trong các trường hợp sau:

– Người đang bị tràn máu, tràn khí màng phổi

– Người đang ở giai đoạn nghiêm trọng của bệnh lý

– Phụ nữ mang thai (đặc biệt là ba tháng đầu) do tia X có thể ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của thai nhi

– Đặc biệt đối với kỹ thuật chụp X-quang có sử dụng thuốc cản quang, không chỉ định cho người đang mắc các bệnh lý như: Suy gan và thận nghiêm trọng, đái tháo đường giai đoạn mất bù, người mẫn cảm với các chất chứa iốt, người bị bệnh lý tuyến giáp, phụ nữ đang cho con bú,…

Xem thêm: